W parkach, bibliotekach, na ulicy, w szafach, budkach, gablotkach, dziuplach. Różne lokalizacje, różne formy, idea ta sama – możliwość zostawienia niepotrzebnej książki i zabrania ze sobą interesującej dla nas pozycji. Obok bookcroosingu na podobnych zasadach powstają przestrzenie do wymiany ubrań lub zbytecznych przedmiotów mogących się jeszcze komuś przydać. Takie projekty mają działanie proeokologiczne, ekonomiczne i budują więzi społeczne. Do tej listy można również dopisać biblioteki wymiany nasion, które często znajdują się właśnie w tradycyjnych bibliotekach. Ta ciekawa i obiecująca inicjatywa nie jest jeszcze zbyt rozpowszechniona w naszym kraju. Miejmy nadzieję, że wkrótce ulegnie to zmianie.

Weź, zasiej, podziel się
Koncepcja biblioteki nasion zakłada zarówno wymianę, jak i „pożyczanie” nasion z bibliotecznego zbioru, żeby je u siebie posadzić. Następnie przynosi się do biblioteki część nasion z tak wyhodowanych roślin, aby ktoś inny też mógł z nich skorzystać. Biblioteka przechowuje i bezpłatnie udostępnia chętnym nasiona. Mogą one pochodzić od producentów nasion lub osób prywatnych, którzy pozyskali je ze swoich upraw i kwiatów polnych. Na torebce z takimi nasionami powinna być napisana nazwa, data i miejsce zbioru oraz informacja o sposobie uprawy. Trzeba jednak uważać, żeby nie przynosić do biblioteki nasion roślin inwazyjnych.

Zalety
Nasionoteki sprzyjają bioróżnorodności, promują hodowlę roślin przystosowanych do typowych dla danego regionu warunków. Jest to też okazja do podzielenia się nadmiarem nasion. Ponadto biblioteka nasion może sama w sobie stanowić zachętę do uczenia się uprawy roślin, wyhodowania własnych warzyw i owoców, ziół oraz kwiatów, które nie tylko dodają kolorów naszemu otoczeniu, lecz także przyciągają pszczoły i inne zapylacze. Nie można zapominać o satysfakcji, jaką niesie obserwacja całego cyklu życia rośliny i uczestniczenie w nim poprzez wysianie nasion, dbanie o roślinę i zebranie jej owoców (oraz zjedzenie, oczywiście) bądź liści, np. w przypadku ziół. Ponadto na koniec radość z pozyskania nowych nasion, żeby się nimi podzielić.

WIARA.PL DODANE 06.01.2025 AKTUALIZACJA 06.01.2025

Spotkania z przyrodą: To nie jest nudny czas

Bezśnieżna zima odsłania bezlistne drzewa. W ten jeden jedyny czas w roku, choć wydaje się szary i nijaki (ni to jesień, ni zima, a do wiosny jeszcze daleko), można przyjrzeć się gniazdom na drzewach. »

więcej »

Projekt skierowany jest do ogrodników amatorów. W zasadzie nie trzeba mieć nawet własnego ogrodu, żeby uprawiać warzywa, zioła, kwiaty. Także balkon lub parapet świetnie się do tego nadają. Warto też wspomnieć o plantcrossingu, gdzie można wymieniać się nie tylko nasionami, ale również roślinami bądź ich szczepkami. W miastach, gdzie kontakt z naturą jest ograniczony, takie inicjatywy nabierają szczególnego znaczenia.

Biblioteka nie tylko dla książek
Miejsce na wymianę nasion wydaje się nieprzypadkowe – wszak w bibliotece można od razu wypożyczyć książki, żeby podszkolić się w dziedzinie ogrodnictwa. Dodatkowo w bibliotekach organizowane są wielorakie spotkania, zarówno z ekspertami, jak i pasjonatami rozmaitych dziedzin, a także wystawy obrazów, koncerty. Biblioteki niejednokrotnie stają się centrami życia kulturalnego, wychodząc poza przechowywanie i wypożyczanie książek. Dlaczegóż nie miałyby zatem promować ogrodnictwa i uczyć nawiązywania więzi z naturą, a przy okazji integrować mieszkańców?

Biblioteki nasion rozsiane są po całym świecie. Znajdziemy ich sporo np. w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, czy w Kanadzie. Kolejne miasta w różnych krajach włączają się w to przedsięwzięcie, również w naszej części Europy. Taki projekt ruszył np. w Bibliotece Cisowa w Gdyni i w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Andrychowie, ponadto w Wilnie, Zielonej Stolicy Europy 2025 r., w słoweńskiej Bibliotece Publicznej w Nowej Goricy, a w Czechach pod nazwą „Semínkovna” zrzeszonych jest 200 takich bibliotek.

Korzenie
Na zakończenie jeszcze bardzo krótka historia tego projektu. Pierwsza biblioteka nasion (the Heritage Seed Library) została utworzona przez Lawrence'a Hillsa w Bocking w Essex w Wielkiej Brytanii w 1975 r. Za to pierwsza nasionoteka umiejscowiona w bibliotece publicznej powstała w Gardiner Public Library w stanie Nowy Jork w USA w 2004 r. Od tamtego czasu ta idea rozkrzewiła się w wielu krajach i kolejne biblioteki decydują się grać w zielone.

*

Tekst z cyklu Spotkania z przyrodą