Jednoczenie ukraińskiego prawosławia

Kijowski Majdan zmienił sytuację polityczną na Ukrainie, ale także klimat religijny w tym kraju. Wkrótce zaczną się rozmowy o zjednoczeniu dwóch Kościołów prawosławnych, a ich sukces będzie miał znaczenie nie tylko dla Ukrainy.

Przedstawiciele Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego zapowiedzieli, że w lipcu rozpoczną się rozmowy o zjednoczeniu z Patriarchatem Kijowskim. W tym celu hierarchowie tego Kościoła wyłonili 5-osobową komisję, która rozpocznie rozmowy na temat szczegółów połączenia dwóch odłamów ukraińskiego prawosławia. Po zjednoczeniu ma powstać Autokefaliczny Ukraiński Kościół Patriarchatu Kijowskiego. Swoje urzędy mają zachować wszyscy hierarchowie, pełniący dotąd funkcje biskupów i metropolitów w obu tych strukturach. W komunikacie podkreśla się, że dążenie do jedności wynika z pobudek religijnych, ale i politycznych.

Jego efektem będzie wzmocnienie państwa, które walczy o przetrwanie. Czynnikiem przyspieszającym rozmowy była, w lutym br., śmierć zwierzchnika Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła, metropolity tarnopolskiego i podolskiego Metodego (Kudrjakow). Na początku kwietnia pełniący obowiązki administratora tego Kościoła metropolita Makary (Maletycz) poinformował, że autokefaliczny Kościół nie będzie już wybierał swego zwierzchnika, ale przystąpi do rozmów o zjednoczeniu z Patriarchatem Kijowskim. Gotowość do rozmów potwierdzili także przedstawiciele Patriarchatu Kijowskiego. W przeszłości jedną z przeszkód uniemożliwiających takie rozmowy był postulat ze strony Kościoła autokefalicznego, aby nie uczestniczył w nich patriarcha Filaret z Patriarchatu Kijowskiego, którego tytuł był przez nich kwestionowany.

Obecnie jednak ten postulat nie jest stawiany, a sam Filaret zadeklarował, że jego osoba nie będzie przeszkodą w dziele zjednoczenia ukraińskiego prawosławia. Dzieje tego prawosławia są częścią skomplikowanych losów narodu, przez setki lat żyjącego bez własnego państwa. Prawosławna metropolia kijowska była najważniejszą strukturą chrześcijańską na Wschodzie i podlegała bezpośrednio Konstantynopolowi. Metropolicie przysługiwał tytuł zwierzchnika prawosławia na całej Rusi. Sytuacja zmieniła się, kiedy Moskwa swe wpływy polityczne ugruntowała w XVI w. ustanowieniem patriarchatu moskiewskiego, który od pierwszych chwil rościł sobie prawo także do ziem ukraińskich i białoruskich. Głoszona przez carów misja zbierania ruskich ziem otrzymała w ten sposób ważną sankcję religijną. W 1686 r. metropolia kijowska została podporządkowana Moskwie, później tracąc nawet status metropolii. Pod egidą Moskwy prawosławie na Ukrainie stało się czynnikiem duchowego zniewolenia i rusyfikacji, co wywołało protesty już w XIX wieku.

Drogi do samodzielności

Kiedy w 1918 r. na terenach kontrolowanych przez wojska niemieckie zostało proklamowane państwo ukraińskie, część hierarchów wypowiedziała posłuszeństwo Moskwie. W październiku 1921 r. na pierwszym ukraińskim prawosławnym Soborze Lokalnym został powołany ukraiński Kościół autokefaliczny. Zakorzenił się głównie na terenie Ukrainy Naddnieprzańskiej, a więc w centralnych i południowych obszarach kraju. Rosyjskie prawosławie było wówczas rozbite bolszewickimi represjami.

Sytuacja zmieniła się, kiedy Stalin zdecydował o ostatecznym rozprawieniu się z religią. W październiku 1937 r. ukraiński Kościół autokefaliczny został zlikwidowany, a miesiąc później rozstrzelano jego pierwszego zwierzchnika, metropolitę kijowskiego abp. Wasyla Lipiwskiego. Jego los podzieliło wielu kapłanów i wiernych. Kościół autokefaliczny odrodził się na krótko na terenach okupowanych przez III Rzeszę. Jednak powrót Armii Czerwonej oznaczał kres ambicji tworzenia niezależnego ukraińskiego prawosławia. Kościół autokefaliczny przetrwał na emigracji. Stojący na jego czele bp Mstysław (Skrypnyk) powrócił do kraju w 1990 r., stając na czele odrodzonego Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Wydawało się, że zdominuje on życie religijne suwerennej Ukrainy, ale po jego śmierci w 1993 r. Kościół autokefaliczny przeżył poważny kryzys, pogłębiony także sporami personalnymi.

Kościół państwowy

Na dalszym biegu wydarzeń zaciążył fakt, że ukraińskie władze państwowe, a zwłaszcza pierwszy prezydent Leonid Krawczuk, wybrały inny model budowania jedności ukraińskiego prawosławia, stawiając na budowę autokefalicznego Kościoła opartego na strukturze wiernej Patriarchatowi Moskiewskiemu. Krawczuk liczył, że uda mu się doprowadzić do ogłoszenia autokefalii, czyli samodzielności kościelnej, przez Moskwę. Nigdy jednak do tego nie doszło.

«« | « | 1 | 2 | 3 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )

    Rozpocznij korzystanie